مطالعه مفید چیست؟(1)
درطول زندگی ادمهای زیادی هستند که به ما مقوله های خوب را پیشنهاد یا امر می کنند-متاسفانه فضای جامعه ما اینجوری است که گاهی خیلی ها عامل نیستند ولی به دیگران امرمی کنند!-واز ارایه راهکار خودداری می کنند یا خیلی کلی حرف می زنند وجالب اینجاست که بعضا عده ای فکر می کنند که ما باید زندگی مان را براساس معیارهای انان تنظیم کنیم ودرمسیر جاده زندگی انها حرکت کنیم!یکی از این مسایل درس خواندن وکتاب خواندن است که البته باهم متفاوت هستند اما از حیث ماهیتی-مطالعه کردن-تاحدودی یکی هستند.بسیاری مارابه درس خواندن دعوت می کنند تا از راه علم به جایی برسیم(؟!) اما از ترسیم چگونگی درس خواندن وبرنامه ریزی برای ما ناتوان هستند-والبته وای به حال کسیکه نتواند برای خودش برنامه ریزی کند !-دراینجا ماباماهیت عمل کسی که درس می خواند کاری نداریم که ایا به زعم بعضی باید منتج به سود یا"جایی رسیدن"شود یا خیر!اما تعداد کسانیکه مارادعوت به مطالعه هم می کنند کم نیستند.بااین وجود از دادن سیرمطالعاتی از انان بی نصیب می شویم وصرف باید خودمان را به کتاب خواندن مشغول کنیم ونمی دانیم این کتاب خواندن با ما چه می کند ومارا به کجا می رساند؟-مراداز کجا شغل نیست بلکه ساحت وجودی است- طبیعی است که انسان برای تعالی باید مطالعه کنداما چگونگی مطالعه نیزبه همان اندازه مهم است که چرایی ان مهم می باشد- که درنوشتار:انسان،کتاب،مطالعه اشاره کردیم- پس دراینجا بعدازاینکه به پرسش هایی چون :ایا باید مطالعه کنم؟مطالعه چیست؟"سئوالهای کیفی دیگری نظیر:"چه باید مطالعه کنم؟درچه حوزه ای؟ونهایت اینکه مطالعه مفید چیست وچگونه در تحقق ان باید کوشید؟"نیز مطرح می شود.وقتی از مطالعه مفید وارایه سیرمطالعاتی صحبت می شود دروهله اول عده ای نگاه ایئولوژیک وهنجاری را درذهن خود تداعی می کنند که کاملا حق دارند.وقتی خداوند کریم درقران مجید مارانسبت به غذایی که میخوریم دعوت به تفکرونگاه کردن میکند-که حلال وپاکیزه باشد-مطمئنا درباب جهان بینی وجهان شناسی وخود شناسی نیز مارا تبشیروتبذیرفرموده وایات بسیاری درباب تامل در نشانه های الهی جهت هدایت بر پیامبر اکرم نازل شده است وبرهمین اصل علما خواندن برخی کتب را حرام می دانند واین کتابها ضاله معرفی شده چون منجر به گمراهی انسان می شود وحکم تاریخی امام هم که درباره سلمان رشدی صادرکردند مصداق این مدعاست. . علی رقم قبول مطلب اشاره شده مطالعه مفید صرف درحوزه ایدئولوژیک خلاصه نمی شود چرا که باگسترش نفوذ رسانه های جمعی-اعم از تلوزیون ورادیو ونشریات-علاوه بر حوزه مکتوب شاهد ظهور فضای مجازی به عنوان یک منبع وشاید رقیب درکنار کتاب وفضای مکتوب ورسانه ای ،ضرورت تخصص گرایی وارایه سیر مطالعاتی جهت شناخت اثارفاخر درزمینه های گوناگون معرفتی بشر امری گریزناپذیر است.این جمله معروف که" هرکتابی ارزش یکبار خواندن را دارد" امروزه با تنوع فرهنگی وتکثر حوزه اندیشه- چه درحوزه مکتوب ونشر وچه رسانه های تصویری وصوتی ونهایتا فضای مجازی-جمله ای نادرست ونابجا تلقی می شود چراکه سرعت،تغییروتبدیل شدن ذهنهای عمیق به ذهنهای بصری که حاصل تکنیک هست فرصت همه چیز خوانی وهرچه خوانی را از ادمی گرفته ومطالعه مفید نیز دقیقا به این معنی است که سمت وسوی خوانش را- که می تواند اثری غیر مکتوب هم باشد- به جهتی ببرد که برای انسان اگاهی واطلاعاتش برون داد وخروجی داشته باشدوبه مانند یک ظبط صوت که تنها به ذخیره وپخش می پردازد نکندودیگراینکه همه چیز خوانی بدون نظم وذهنیت فکرادمی را مشغول ومغشوش می نمایدوشاید به این دلیل- سطحی شدن ومغشوش گردیدن ذهن - برخی متفکرین به بهداشت مغزی معتقد بودندواز خوانش بسیاری از اثار درحوزه های مختلف سرباز می زدند.مطالعه مفید به این معنا صرف درس خواندن، کتاب خواندن ویا کتاب خوب خواندن نیست!بلکه به نسبت ایجاد شده بین انسان وموضوع وکتاب نیز مربوط است:1-عده ای کتاب میخوانند تا به جایی برسند!(مثلا درس )دراین ساحت نه کتاب خواندن نه اگاهی نه کتاب ارزش ذاتی ندارد بلکه مقدمه ای برایی رسیدن به چیزی برای بهره مندی می باشد.2-بعضی کتاب میخوانند تاوقتشان را پرکنند ودراصطلاح زمان را بکشند(مثلا درمطب دکتر برای رسیدن نوبت)3-گروهی به واسطه خوانش به جایی رسیده اند که ان را پول میکنندودراین ساحت حتی اگر تفکر هم صورت پذیرد تفکراصیل نیست بلکه "کار"است.4-کسانی مطالعه می کنند تالذت ببرند واین لذت حاصل از مطالعه هست که انهارا اقنا میکندوهیچ برایندی درزندگی انها ندارد(مثلا برخی رمانهای زیادی می خوانند اما اگر از نتیجه این خواندن جویا شوی پاسخی نمی شنوی!)5-افرادی مطالعه میکنند تااز مد روز- درحوزه کتاب!-عقب نمانندو همواره برموج کتابخوانی سوارباشندواز این راه ابراز وجود کنندو...اگربخواهیم به تقسیم بندی ادامه بدهیم باید به جایی برسیم که احتمالا خودمان را هم ردکنیم!اما اهل تفکر که به واقع اهل تذکر هم هستند ورای این مشهورات و مرسومات می خوانندومی نویسندومصداق بارز مطالعه مفید به شمار می ایندکه درقران کریم از انها به کسانی یادشده که ابتدا می شنوند وبعد می اندیشندوسپس به غربال شنیده ها می پردازندواین فرایند به برایند بندگی وتعالی منجر می شود:
صوفی از خنده می راز نهانی دانست - گوهرهرکس از این لعل توانی دانست
ای که از دفتر عقل آیت عشق آموزی- ترسم این نکته به تحقیق ندانی دانست
قدرمجموعه گل مرغ سحرداند وبس - ورنه هرکوورقی خواند معانی دانست!